اسماعیل اصلانی دیرانلو | هر چیزی از یک ایده شروع می‌شود، ایدۀ تو چیست؟

ذهنیت قربانی یکی از ذهنیت‌های بسیار شایع در افراد ناموفق است. وقتی از این ذهنیت صحبت می‌کنیم فکر ما معمولاً سمت کسی در اطراف خودمان می‌رود که دارای این جبهه‌ی فکری است. اما آیا خود ما هم ناخودآگاه دچار این ذهنیت نیستیم؟ ویژگی‌های ذهنیت قربانی ذهنیت قربانی به زبان ساده یعنی ذهنیتی که فرد در آن هر عاملی غیر از خودش را مقصر شکست‌های زندگی‌اش می‌داند و رویکرد او در این حالت این است که من ضعیف، نادان، ناآگاه، ضعیف، بی‌برنامه، بی‌اراده یا ناکارآمد و … نیستم، بلکه قربانی . مهم‌ترین نکته‌ی مستتر در ذهنیت قربانی هستیم این است که فرد قرار نیست کاری بکند، چون او یک قربانی است و دیگر هیچ‌کارش نمی‌شود کرد. نکته همین است: دیگه هیچ‌کارش نمی‌شود کرد. آن شکست‌ها، آن گند زدن‌ها همه و همه تقصیر دیگران بود و من دیگر کاری نمی‌توانم بکنم. فرد دارای ذهنیت قربانی دارای دو ویژگی مهم است: دیگران را مقصر می‌داند. اراده‌ای برای ساختن چیزی، به دست آوردن چیزی یا بازسازی وضعیتی ندارد. فردی با چنین ذهنیتی همیشه دیگران را سرزنش می‌کند. از نظر او همیشه مشکل از سمت دیگران است. مقصر سیستم است. مقصر جامعه است. مقصر پدر و مادر هستند. ولی من هیچ تقصیری ندارم، چون یک قربانی هستم و خوب! «تو از یه قربانی چه انتظاری داری؟» نمونه‌ی آن این شعر: این که زاده‌ی آسیایی رو می‌گن جبر جغرافیایی، این که لِنگ در هوایی و صبحونه‌ات شده سیگار و چایی، ای عرش کبریایی، چیه پس تو سرت؟ این فرد به خوبی می‌داند دقیقاً باید چه کسی یا چه چیزی را مورد سرزنش قرار دهد. تنها فردی که هیچ‌گاه مورد سرزنش قرار نخواهد گرفت خود اوست. این چنین فردی در تله‌ای به نام تله‌ی احساس قربانی بودن گیرافتاده است. وضعیت ذهنی یا به عبارتی Mindset این افراد از الگوی قربانی  تبعیت می‌کند. او تمام موقعیت‌هایی که در آن قرار می‌گیرد را بر همین مبنا که قربانی است تفسیر خواهند کرد. دلیل اینکه این افراد به این الگو ادامه می‌دهند خیلی ساده این است که آن‌ها از این نوع تفکر لذت می‌برند. سخت نیست اگر فردی شکست خورده را تصور کنیم که از مقصر دانستن دیگران دست کشیده است و با خود واقعی خود رو به رو شده است. او از اینکه خودش را مسئول زندگی بداند هراس دارد چون با واقعیتی هولناک از خود رو به رو خواهد شد. بنابراین همیشه این دیگران هستند که مقصرند. در همین زمینه: آیا ما خالق شرایط هستیم یا مخلوق آن؟ چرا این ذهنیت در جامعه رواج پیدا می‌کند؟ فردی با ذهنیت قربانی از گفتن جمله‌ی «من این مسئول این وضعیت هستم» به شدت هراس دارد. چرا که می‌ترسد مورد سرزنش یا قضاوت بد دیگران قرار بگیرد. وقتی در اطراف افراد سرزنش، تمسخر و تحقیر زیاد باشد ،آن‌ها برای فرار از بار سرزنشی دیگران ممکن است دچار این وضعیت ذهنی شود. گاهی این افراد از این جهت خود را قربانی می‌دانند خیلی ساده به این دلیل که توانایی مدیریت شرایط را ندارند. گاهی این افراد به دلیل ساده دچار این وضعیت ذهنی می‌شوند، چون که مهارت‌های لازم برای پیش‌بردن برنامه‌های خود …